İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti Suçu (SPKn m.109/2) 2026

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti, Sermaye Piyasası Kurumu (SPK) tarafından yetkilendirilmiş kurumlardan tarafından yatırım hizmet ve faaliyetlerinin verilmemesidir. Bu faaliyetler arasında; yatırım danışmanlığı, Forex işlemlerine aracılık, bireysel portföy yöneticiliği hizmetler bulunmaktadır.

Yatırımcılara sermaye piyasalarına hizmet verebilmenin koşulları III-39.1 Sayılı Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ (Yatırım Kuruluşları Tebliği)’de düzenlenmiştir. Yatırım Hizmetler Tebliğ kapsamında SPK’nın şartlarına uygun yetki ve izinler alınmadan sunulan hizmetler izinsiz sermaye piyasası suçunu oluşturur.

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti sebebiyle zarara uğrayan yatırımcıların, SPK’ya şikyet, maddi ve manevi tazminat davası gibi hakları vardır. Bu içerikte, SPK’dan izin alınmadan gerçekleştirilen faaliyetlerin yaptırımları ile yatırımcı hakları hakkında detaylı bilgi verilecektir.

İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti Nedir?

Yatırımcılara sermaye piyasalarında hangi tür hizmetlerinin verilebileceği Iıı-37.1 Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri İle Yan Hizmetlereilişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (Yatırm Hizmetleri Tebliğ)’de düzenlenmiştir. Bu hizmetler ana ve yan olarak ikiye ayrılmıştır:

Yatırım hizmetlerin sunulabilmesi için SPK; anonim şirket olarak kuruluş, asgari sermaye, şirket kurucularında mesleki yeterlilik gibi birçok şart aranmaktadır. Bu hizmetler ana ve yan olarak ikiye ayrılmıştır. Ayrıca, her bir ana hizmet faaliyetleri için ayrı faaliyet izni alınması gerekiyor.

SPK’dan faaliyet izni alınmadan her türlü sermaye piyasası faaliyeti, izinsiz sermaye piyasası faaliyetine girer ve suç olarak değerlendirilir.

İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti Suçu Nedir?

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçu, Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) m.109/2’de düzenlenmiş özgü bir suç tipidir. Bu suçlarda soruşturma başlatılabilmesi için SPK’nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuru bulunması gerekmektedir.

Yatırım Tavsiyesi Vermek Suç Mu? Hukuki Sınırlar ve Riskler

Yatırım tavsiyesi, kişinin getiri ve risk tercihlerine göre münhasır sağlanan bir hizmettir. SPK’dan faaliyet izni alınması ve Yatırım Hizmetleri Tebliğ m.45’te belirtilen şartları yerine getirilmesi gerekir. Müşterinin getiri ve risk tercihlerini anlamak için uygunluk ile yerindelik tespit yapılması, çerçeve sözleşme imzalanması gibi şartları mevcuttur.

Yatırım tavsiyesi vermek suç mu? SPK’nın öngördüğü şartları yerine getirilmesi halinde suç değildir. Ancak, SPK’dan faaliyet izni alınmadan yatırım tavsiyesi verilmesi bir suçtur.

Uygulamada yatırım dolandırıcılığı ile izinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçu birbirleriyle karıştırılmaktadır. Yatırım dolandırıcılığı, esas olarak yatırım yapılacağı cihetle insanlardan para toplamayı ifade etmektedir.  Konu hakkında detaylı bilgiyi “Yatırım Dolandırıcılığı Nedir? Türleri Nelerdir?” adlı içeriğimizden öğrenebilirsiniz.

Sosyal Medya, Telegram ve WhatsApp Gruplarında Hisse Paylaşımının Riskleri

Yatırım danışmanlığının sosyal medya platformlarında veya mesajlaşma uygulamalarında verilme imkânı yoktur. Buralardan paylaşılan yatırım tavsiyeleri dolandırma ve piyasa dolandırıcılığı amacı taşımaktadır.

Yatırım danışmanlığı tanıtıcı form ve çerçeve sözleşmesiyle anonim şirket olarak kurulmuş firmalar tarafından verilmektedir.

“Sinyal” veya “Tüyo” Adı Altında Yapılan Yönlendirmelerin Yasal Sonuçları

Günümüzde “Sinyal Grupları” veya “VIP Borsa Kanalları” adı altında yürütülen faaliyetler, izinsiz yatırım danışmanlığı suçunun en yaygın formudur.

• Yasal Sınır: Genel bir analiz yapmak suç değilken, bir kişiye veya gruba özel “al-sat” talimatı vermek, hedef fiyat göstermek ve bunun üzerinden menfaat sağlamak doğrudan suçtur.

• YTD İbaresi: “Yatırım Tavsiyesi Değildir” notu eklemek, fiilin suç niteliğini ortadan kaldırmaz.

İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti Cezası: Hapis ve Adli Para Cezası Oranları

SPKn m.109/2 uyarınca izinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçunun cezası: iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır. Burada dikkat edilmesi gereken konu hapis cezasıyla birlikte adli para cezası hükmedilmiştir. Her iki ceza ayrı ayrı verilmektedir.

SPK’nın İdari Tedbirleri ve Dava Hakkı

SPK, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti idari tedbir ve yaptırım kararları almaktadır (SPKm.99);

• Dava ve İade Süreci: SPK, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti sebebiyle sonuçların iptali ve nakit ya da sermaye piyasası araçlarının hak sahiplerine iadesi için dava açma hakkına dahiptir. İzinsiz işlemlerin  tespit tarihinden itibaren 1 yıl, fiil tarihinden itibaren 5 yıl içinde davanın açılması gerekir.

• Şahsi Sorumluluk: İzinsiz faaliyette bulunan kişi veya kurumların lisanslarını iptal edebilir, işlem yetkilerini kısıtlayabilir.

• İnternet Erişimi Engelleme: İnternet üzerinden yürütülen izinsiz faaliyetlerde, SPK doğrudan içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar vererek dosyayı Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne gönderir.

• Forex ve Kitle Fonlama Denetimi: Kuruldan izinsiz yapılan kitle fonlama faaliyetleri ile yurt dışı kaynaklı kaldıraçlı işlemlere (Forex) yönelik internet siteleri hızla erişime kapatılır.

İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyetinde Etkin Pişmanlık Var mı?

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçunda etkin pişmanlık hükümleri düzenlenmemiştir. Ancak, mağdurların zararının giderilmesi alt sınırdan ceza verilmesi ve iyi hal indirimi için önemlidir.

Kripto Para Platformları İçin Yeni Yasal Düzenleme (Madde 109/A)

SPKn’da 26/6/2024 tarihli yapılan değişiklikle birlikte kripto hizmet sağlayıcılığı için de SPK’dan izin alınması gerekmektedir. 2026 itibarıyla tam denetime tabi olan düzenlemeyle, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suç kapsamına alınmıştır.

• SPK’dan faaliyet izni almadan kripto alım-satım platformu işleten veya saklama hizmeti verenler için 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

• Bu düzenleme, yurt dışı merkezli platformların Türkiye’deki kullanıcılara yönelik izinsiz pazarlama yapmasını da kapsar.

Yurtdışı Lisanslı Forex Şirketlerinde İşlem Yapmak Suç mu?

Yasadışı Forex işlemleri gibi izinsiz sermaye piyasası faaliyet suçu, SPK’dan izin almadan yatırımcılara hizmet veren kişiler için geçerlidir. Yurt dışı şirketlerinde Forex işlemleri yapan yatırımcılar açısından bir suç unsuru yoktur.

Yasadışı Forex işlemleri sebebiyle SPK’nın yatırımcılardan bilgi ve belge talebi istemesi mümkündür. SPK’nın savunma istemine cevap verilmesi yasal zorunluluktur. Aksi takdirde hem idari para cezası hem de hapis cezasıyla karşılaşılması mümkündür.

Forex işlemleri yapan yatırımcıların SPK’nın bilgi ve belge talebini; açıklayıcı, sadece yatırımcı olduklarını açık ve net olarak ifade etmeleri gerekmektedir. Konu hakkında detaylı bilgi için “SPK Bilgi ve Belge Talebi” adlı içeriği ziyaret edebilirsiniz.

Paramı Geri Alabilir miyim? İzinsiz Faaliyet Mağdurları İçin Hukuki Başvuru Yolları

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti bir suç olup, ayrıca TBK m.49 uyarınca haksız fiildir. Yetkisiz kişilerce verilen yatırım danışmanlığı, yasadışı Forex işlemleri gibi sebeplerden dolayı zarara uğrayan yatırımcıların hem hukuki hem de cezai süreç başlatmaları mümkündür.

İzinsiz faaliyetlerle mağdur olan, parasını kaybeden yatırımcıların başvuracağı hukuki yollar şöyledir:

• İhtiyati Tedbir: Savcılık veya hukuk mahkemeleri kanalıyla para gönderilen hesaplara ihtiyati tedbir konulması talep edilebilir.

• SPK’ya Şikâyet: İzinsiz faaliyetler hakkında SPK’ya bildirimde bulunarak gerekli incelemelerin başlatılması talep edilmelidir.

• Savcılık Şikâyet: Sadece m.109’dan değil, şartları varsa “Nitelikli Dolandırıcılık” (TCK 158) suçundan da şikayetçi olunmalıdır. Örneğin, yatırım yapılacağı cihetle para gönderilmesi ve akabinde paranın iade edilmemesi halinde nitelikli dolandırıcılık suçundan şikayet edilmelidir.

• Maddi ve Manevi Tazminat: İzinsiz sermaye piyasası faaliyetleri aynı zamanda haksız fiildir. Asliye Ticaret Mahkemelerinde maddi ve manevi tazminat talep edilmesi mümkündür.

Sonuç

Yatırım danışmanlığı, bireysel portföy yöneticiliği, Forex gibi kaldıraçlı işlemler yapabilmek için SPK’dan izin alınması gerekmektedir. SPK’dan izin alınmadan yürütülen faaliyetler SPK m.109/2 uyarınca izinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçu oluşturur.

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçunun cezası iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır. Bu suçta etkin pişmanlık hükümleri düzenlemiştir.

Yasadışı Forex işlemleri gibi izinsiz sermaye piyasası faaliyetleri yatırımcı için bir suç oluşturmamaktadır. Aksina, bu suçların mağduru olup, SPK ile cumhuriyet başsavcılıklarına şikayette bulunulması gerekmektedir. Ayrıca, hukuk mahkemelerinde maddi ve manevi tazminat davalarıyla yatırımcının zararlarının giderilmesi mümkündür.

Sermaye piyasası hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar alanında uzmanlık gerektirmektedir. Sermaye Piyasaları Düzey 3 ve Kurumsal Yönetim Derecelendirme Lisanslı ve bu alanda uzman sermaye piyasası avukatından destek almak için bize ulaşabilirsiniz.