Marka Hakkının İhlali 2025 ( Markanın İzinsiz Kullanılması)

Marka hakkının ihlali, bir markanın taklit edilmesi, izinsiz kullanılması veya tasarrufta bulunulması halinde karşımıza çıkmaktadır. Marka hakkına tecavüz eden kişinin hem tazminat sorumluluğu hem de cezai sorumluluğu doğmaktadır.

Bu içerikte, marka hakkının ihlali nedir, hangi fiiller ihlal sayılır ve marka sahibinin hakları nelerdir, bu konular hakkında detaylı bilgi vereceğiz.

Marka Hakkının İhlali Nedir?

Marka hakkının ihlali, bir işletmenin markasal olarak kullandığı işaretin (isim, şekil, ambalaj, slogan veya logoları), izin bir başkası tarafından kullanılması veya taklit edilmesidir. Markanın internet site adı olarak kullanılması, Trendyol mağazası açılması veya sosyal medya işletme hesabı olarak kullanması örnek olarak gösterilebilir.

Marka hakkına tecavüz için markanın aynen kullanılması gerekli değildir. Halk nezdinde karıştırma ihtimali yaratacak şekilde taklit edilmesi de bir marka hakkının ihlalidir. Nitekim, uygulamada yaşanan en sık ihlal biçimi de taklit markalar oluşturmaktadır.

Marka Hakkının İhlalinin Hukuki Dayanağı

Marka hakkına tecavüz edilmesi halinde ikili bir ayıma gidilmesi gerekmektedir:

• Tescilli Markalar: Marka, tescile bağlı hak kazanılan bir sınai mülkiyettir. Bir marka tescilli olması halinde 6769 Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında korunmaktadır. Tescilli bir marka hakkının ihlal edilmesi halinde, marka sahibinin geniş yetkileri bulunmakadır.
• Tescilsiz Markalar: Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKAPTENT) nezdinde tescil edilmemiş markalar, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamında korunmaktadır. Tescilsiz marka hakkına tecavüz halinde, TTK’nın haksız rekabet hükümlerine başvurulmaktadır.

Marka Hakkının İhlali Sayılan Haller

Marka hakkına tecavüz fiilleri SMK ve m.29 m.7 hükmüne neler olabileceği düzenlenmiştir:

• Markanın aynı veya benzer mal veya hizmet sınıfında kullanılması,
• Markanın ticaret unvanı, yönlendirici kod, alan adı gibi yerlerde kullanılması,
• Taklit markalar ticari amaçla satılması, depolanması veya nakledilmesi,
• İzinsiz olarak reklam veya iş evraklarında kullanılmasıdır.

Marka hakkının ihlali sayılan haller yukarıda sayılanlarla sınırlı değildir. Bir marka tescilli olmuş olsa dahi marka hakkına tecavüz hali olması mümkündür. Bu durumda marka hükümsüzlüğü davasının açılması mümkündür. Konu hakkında daha fazla bilgi için “Marka Hükümsüzlüğü Davası” adlı makaleyi inceleyebilirsiniz.

 

İnternet Ortamında Marka İhlali

E-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte Trendyol gibi sanal Pazar yerlerinde marka ihlali artmıştır. Günümüzde internet ortamında marka ihlalinin en sık görülen halleri şunlardır:

• Trendyol Buybox İhlali: Bir ürünün birden fazla satıcısının olduğu durumlarda, bir başka markanın tanınmışlığından faydalanmadır. Marka tesciliyle birlikte söz konusu mağazaların kapatılması mümkündür. Konu hakkında daha fazla bilgi için hukuk büromuzun yayınlamış olduğumuz “Trendyol BuyBox İhlali ve Hukuki İmkanlar” adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.
• Alan Adı İhlali: Tescilli bir markanın internet alan adı olarak kullanılması da bir marka hakkına tecavüzdür. Bu durumda alan adı tahkim kurullarına başvurarak söz konu alan adlarının marka sahibine devri veya kapatılması sağlanması mümkündür. Konu hakkında detaylı bilgi için “Alan Adı İhlali (Domain İhlali)” adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Marka Hakkının İhlali Nasıl Tespit Edilir?

Bir markanın tescil yoluyla koruma altına alınması kadar, hak ihlallerinin önüne geçilmesi de önemlidir. Bu kapsamda olası marka ihlallerin öncesinde tespit edilmesi ve önlem alınması gerekir. Marka hakkı ihlalinin tespiti için başlıca yapılabilecek şunlardır;

• TÜRKPATENT aynı veya benzer marka başvuruların takip edilmesi,
• İnternet alan adı olarak kullanılıp kullanılmadığının sorgulanması,
• Özel yazılım programlarla taklit markaların kontrol edilmesi,
• Trendyol gibi sanal Pazar yerlerinde markanın kontrol edilmesi,
• Ticaret unvanı veya işletme adların sorgulanması

 

Marka Hakkının İhlalinde Başvurulacak Hukuki Yollar

Marka sahibinin markasının taklit edilmesi veya izinsiz kullanılması halinde başvurabileceği başlıca hukuki imkanlar şunlardır:

• İhtiyati tedbirle marka hakkına tecavüzün durdurulması,
• Marka hakkının ihlali davasıyla tecavüzün tespiti, önlenmesi veya durdurulması
• Marka hakkını ihlali tazminat talepleridir.

Uygulamada yukarıdaki talepler bir dava dilekçesinde aynı anda talep edilmektedir.

Marka Hakkının İhlalinde İhtiyati Tedbir ve Delil Tespiti

Bir marka hakkına tecavüz halinde ilk yapılması gereken işlem ihtiyati tedbir yoluyla tecavüz halinin sona erdirilmesidir. İhtiyati tedbir talebiyle birlikte delil tespiti de yaptırarak, açılacak davalar için delillerin ortadan kaldırılması önlenmektedir. Örneğin; taklit ürünler toplatılmakta, fiilen markanın kullandığı tespit edilmektedir.

Marka Hakkına Tecavüz Davası

Marka hakkı ihlal edilen kişi, ihlalin tespiti ve sona erdirilmesine yönelik dava açması mümkündür:

• Marka Hakkına Tecavüzüz Tespiti Davası: Bir marka hakkının ihlalinin olup olmadığının tespiti talep edilir.
• Marka Hakkına Tecavüzüz Önlenmesi (Men’i) Davası: Marka ihlalinin gerçekleşmesi veya tekrarlanması muhtemel olan durumlarda açılan davadır.
• Marka Hakkına Tecavüzün Durdurulması Davası: Mevut bir marka hakkı ihlalinin durdurulması için açılan avadır.

Marka hakkının ihlalinin devam edip etmediğine göre yukarıdaki davalardan biri ikame edilmektedir.

Marka Hakkının İhlali Tazminat Davası

Uygulamada marka hakkına tecavüz davasıyla birlikte tazminat da talep edilmektedir. Ayrı olarak dava açılması da mümkündür. Marka hakkı ihlal edilmesi halinde talep edebileceği tazminat türleri şunlardır:

• Maddi Tazminat: Tecavüz halinin ortadan kaldırılması için yapılan masraflardır. Marka değerini tekrardan artırmaya yönelik harcamalar bu kapsamda değerlendirilir.
• Yoksun Kalınan Kar: Marka hakkına tecavüz edilmesi sebebiyle yoksun kalınan ticari kazançtır. Üç hesaplama türünden biri seçilmelidir;
  • Marka hakkına ihlal edilmesiyle marka sahibinin kazancı,
  • Tecavüz eden lisansa verilseydi, lisans ücreti,
  • Marka hakkına tecavüz edenin kazancı
• Manevi Tazminat: Marka ihlali sürecinde marka sahibinin uğramış olduğu duygusal tahribatın karşılığında ödenen bedeldir.
• İtibar Tazminatı: Kötü bir şekilde markanın taklit edilmesi sebebiyle marka itibarına zarar verilmesidir. Örneğin, piyasada çakma ürünlerin asıl marka itibarını zedelemesidir.

Marka Hakkının İhlali Davalarında Zamanaşımı Süresi

Marka hakkının ihlali TBK m.49 uyarınca haksız fiil niteliğindedir. Bu kapsamda marka hakkına tecavüz sebebiyle açılacak davalarda 2 yıl ve 10 yıllık zamanaşımı süresi vardır. Marka hakkının ihlali fiilinin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl içerisinde dava yoluna başvurulmaktadır. Marka hakkına tecavüz fiilinin üzerinden 10 yıl geçmesi halinde dava açılması mümkün değildir.

Marka Hakkının İhlali Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli Mahkeme: İhtisas mahkemeleri olan Fikri ve Sınai Hukuk Mahkemeleridir.
• Yetkili Mahkeme: Marka sahibinin tercihine bağlı olarak; marka sahibinin yerleşim yeri, tecavüzün gerçekleştiği veya etkilerinin devam ettiği yerde dava açılabilir.

Marka Hakkının İhlalinde Arabuluculuk Zorunlu Mudur?

Marka hakkının ihlali tazminat talepleri belirli bir miktar parayı içermesi sebebiyle zorunlu arabuluculuğa tabidir. Ancak, tazminat talebi içermeyen ve sadece tecavüzün tespitine yönelik davalarda arabuluculuk zorunlu değildir.

Hem tazminat hem de tecavüzün tespiti talep edilmesi halinde ise davaların yığılması söz konusudur. Bu durumda Yargıtay’ın çeşitli kararları mevcuttur. Ancak, hak kaybı yaşanmaması için tazminat taleplerinde arabuluculuğa başvurulması gerekmektedir.

Marka hakkının ihlali Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

• Görevli Mahkeme: İhtisas mahkemeleri olan Fikri ve Sınai hukuk Mahkemelerinde dava açılması gerekir. Ceza davaları ise Fikri ve Sınai Ceza Mahkemelerinde görülmektedir.
• Yetkili Mahkeme: Marka sahibi; kendi yerleşim yerinde, marka ihlalinin gerçekleştiği veya etkilerinin devam ettiği veya marka hakkına tecavüz edenin yerleşim yerinde dava açma hakkına sahiptir.

Marka Hakkının İhlali Halinde Cezai Sorumluluk

Her marka hakkı ihlali bir tecavüz suçunu oluşturmamaktadır. Marka hakkının ihlalinde cezai sorumluluk SMK m.30’da düzenlenmiştir. Marka hakkına karşı işlenen suçlar ve cezalar şu şekildedir:

• İktibas (Aynen Taklit) veya İltibas (Karıştırma) Suçu: u suç, markanın aynen taklit edilmesi (iktibas) veya tüketicilerde karıştırma ihtimali yaratacak şekilde benzerinin kullanılması (iltibas) fiillerini kapsar. Temel olarak, başkasına ait tescilli bir markayı izinsiz olarak ticari amaçla: üretmek, satmak veya depolamak fiilerini kapsamaktadır. Bu tip bir marka ihlalinin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar (bazı kaynaklarda 5.000 güne kadar da geçmektedir) adli para cezasıdır.
• İşaretini Kaldırma Suçu: Markanın korunduğunu gösteren özel işaretlerin (R / TM) yetkisiz ve izinsiz bir şekilde mal veya ambalaj üzerinden kaldırılması bu suçu oluşturur. Bu marka ihlalinin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
• Yetkisiz Tasarruf Suçu: Marka üzerinde herhangi bir hakkı veya yetkisi olmadığı halde, o markaya ilişkin hakları üçüncü kişilere karşı kullanmak veya devretmek gibi tasarruflarda bulunmayı ifade eder. Örneğin, markayı rehin tesis etme veya lisans verme gibi yetkisiz işlemler yapılmasıdır. Yetkisiz tasarruf suçunun cezası iki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

Marka suçları genellikle hak sahibinin şikayetine bağlıdır. Marka hakkına tecavüz fiilinin öğrenilme tarihinden 6 ay içerisinde şikayette bulunulmalıdır. Şikayet, marka sahibinin bulunduğu veya marka hakkına tecavüz fiilinin gerçekleştiği yerdeki cumhuriyet başsavcılıklarına yapılmaktadır.

Marka Hakkının İhlali Savunma Yolları

Marka hakkına tecavüz iddiasına karşı karşıya kalınması halinde SMK kapsamında ileri sürülebilecek birçok savunma imkanı vardır. Marka hakkı ihlali savunma yollarının başlıcaları şunlardır:

Dürüstlük Kuralına Uygun Kulanım: SMK m. 7 uyarınca, ticari hayatın dürüstlük kurallarına uygun bir şekilde; kişinin adı ve soyadı kullanımı, malın özelliğinin belirtilmesi marka hakkına tecavüz değildir.

Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı: Marka sahibi marka hakkına tecavüz halini biliyor ve 5 yıl boyunca sessiz kalmışsa, marka hakkı ihlali tazminat talebinde bulunması mümkün değildir.

Marka Hakkının tükenme İlkesi: Marka sahibi piyasaya sürdüğü ürünlerin ikinci ve üçüncü satışına engel olması mümkün değildir. Özellikle paralel ithalat, yurt dışından ucuza ithal edilerek iç piyasada satılması, hallerinde marka hakkı ihlali oluşmamaktadır. Konu hakkında detaylı bilgi için “Marka Hakkının Tükenmesi” adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Marka hakkının ihlali savunma imkanları, ileri sürülen sebeplere göre değişebilen bir husustur. İlk olarak iddia edilen hususların tespit edilmesi ve buna göre savunma stratejisinin belirlenmesi gerekir. Konu hakkında detaylı bilgi için “Marka Hakkının İhlali Savunma İmkanları 2025” adlı içerimizi inceleyebilirsiniz.

Sonuç: Marka Vekili Avukatlardan Uzman Destek Alın!

Marka hakkının ihlali halinde hem hukuki hem de cezai yaptırımlar mevcuttur. Marka hukuku alanında uzmanlık gerektiren bir alan olması sebebiyle, bu alanda uzmanlaşmış kişilerden destek alınması gerekmektedir. Hukuk büromuzda marka vekili avukatlar aracığıyla hizmet verilmektedir. Hukuk büromuzun marka vekili avukatlarımızdan sunmuş olduğu hizmetler hakkında bilgi için Marka Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular